سيد علي اكبر قرشي
156
قاموس قرآن ( فارسي )
بيضاوى تصريح كردهاند . راغب گويد : صحيح آنست كه معناى آيهء « لا تُلْقُوا انْفُسَكُمْ بِأَيْديكُمْ الَى التَّهْلُكَةِ » باشد مفعول حذف شده به جهت دلالت بر عموم ، زيرا نه هلاكت خويشتن جايز است و نه ديگران و اگر « انفسكم » ذكر ميشد دلالت بر عموم نميكرد . طبرسى اين قول را از ديگران نقل كرده و گويد : گفتهاند آيه در معنى « لا تُهْلِكُوا انْفُسَكُمْ بِأَيْديكُمْ » است و دخول باء براى دلالت به اين معنى مىباشد . اين سخن كاملا صحيح است و باء زائد نيست نظير * ( « فَأَهْلَكْناهُمْ بِذُنُوبِهِمْ » ) * انعام : 6 باء در اينجا بمعنى سبب و علَّت است همچنين در آيهء ما نحن فيه يعنى بسبب كارهائى كه با دست خود انجام ميدهيد خودتان را بمهلكه نياندازيد . * ( « وَشَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْناءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَصِبْغٍ لِلآكِلِينَ » ) * مؤمنون 20 كلمهء * ( « تَنْبُتُ » ) * را هم از باب نصر ينصروهم از باب افعال خوانده - اند در صورت اوّل باء در * ( « بِالدُّهْنِ » ) * بمعنى مع و مصاحبت است يعنى ميوه و ثمرهء آن با روغن ميرويد و شايد براى تعديه باشد . و در صورت دوّم براى تعديه است يعنى : روغن را ميروياند بنا بر آنكه فعل را لازم بگيريم چنان كه در « انبت البقل » بقل را فاعل « انبت » و آن را لازم گفتهاند . و در هر دو صورت باء زائد نيست مراد از درخت طور سيناء ، درخت زيتون و مراد از صبغ خورش طعام است چون روغن زيتون را هم در روغن مالى بدن مصرف ميكنند و هم در خورش و « شجرة » عطف بآيهء سابق است و حاصل معناى آيه اين است : و بوجود آورد براى شما درختى را كه در طور سيناء است و ميوه اش با روغن و خورش خورندگان ميرويد . 3 - مع ( مصاحبت ) * ( « قِيلَ يا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلامٍ مِنَّا وَبَرَكاتٍ » ) * هود : 48 * ( « ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنِينَ » ) * حجر : 46 اى نوح با سلام و بركات پياده شو ، بسلامت داخل بهشت شويد . 4 - ظرفيّت * ( « إِلَّا آلَ لُوطٍ نَجَّيْناهُمْ ) *